Giáo án Ngữ văn 12 - Tuần 6, bài: Việt Bắc - Năm học 2021-2022 - Trường THPT Lê Thanh Mừng

Nội dung tài liệu: Giáo án Ngữ văn 12 - Tuần 6, bài: Việt Bắc - Năm học 2021-2022 - Trường THPT Lê Thanh Mừng

1. Trường THPT Lê Thanh Mừng Giáo án: Ngữ Văn 12 (2021- 2022) Tuần: 6 Đọc văn Tiết: 16 – 17 - 18 - TỐ HỮU Ngày: 30 – 9 I. MỤC TIÊU: 1. Kiến thức: - Nhận biết: Nêu thông tin về tác giả, hoàn cảnh sáng tác, Kết cấu và sắc thái tâm trạng của bài thơ; sáng tác - Thông hiểu: Lý giải được mối quan hệ/ảnh hưởng của hoàn cảnh lịch sử với giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ; - Vận dụng thấp: Phân tích được nội dung nghệ thuật của bài thơ - Vận dụng cao: So sánh nét tương đồng và dị biệt giữa các đoạn thơ cùng chủ đề trong thơ kháng chiến chống Pháp. 2. Năng lực: - Năng lực thu thập thông tin và giải quyết những tình huống đặt ra trong văn bảnliên quan đến văn bản. - Năng lực đọc – hiểu thơ hiện đại Việt Nam theo đặc điểm thể loại. - Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản. 3. Phẩm chất: Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp như yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU: - SGK, SGV, Tư liệu Ngữ Văn 12, thiết kế bài học. - Máy tính, máy chiếu, loa... III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: 1/Ổn định: KTSS 2/KTBC: 3/Bài mới: HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY - TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT - B1: GV giao nhiệm vụ: GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu về tác phẩm Việt bắc HS quan sát tranh và bằng cách cho HS: nghe đoạn bài hát 1.Xem hình ảnh về Việt Bắc (cây đa Tân Trào, mái đình Hồng Thái, chiến dịch Điện Biên Phủ ) 2. Nghe một đoạn bài hát đối giao duyên trong dân ca tình yêu Yêu cầu HS đoán hình biết nội dung, nghe nhạc biết hình thức đối đáp trong dân ca tình yêu. - B2: HS thực hiện nhiệm vụ: - B3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ: - B4: GV nhận xét từ đó giới thiệu Vào bài: Nếu ở lớp 11 các em đã được học bài thơ Từ ấy thì hôm nay các em sẽ được tìm hiểu một bài thơ thứ hai của Tố Hữu trong chương trình, bài thơ được xem là đỉnh cao trong thơ ca chống Pháp 1954. Đó là bài Việt Bắc. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT Hướng dẫn HS tìm hiểu về A. PHẦN TÁC GIẢ tác giả I. VÀI NÉT VỀ TIỂU SỬ : (SGK) Dựa vào tiểu sử SGK trang - Rút ra những ý chính về II. CON ĐƯỜNG THƠ CA 94,95. Cho biết những nét lớn tên, tuổi, quê hương, gia 1. Tập thơ “Từ ấy” (1937-1946) trong cuộc đời Tố Hữu? (Năm đình, bản thân - Nội dung: Tiếng reo của 1 tâm hồn trẻ sinh-mất, tên tuổi, quê quán, khao khát lẽ sống bắt gặp lí tưởng CM xuất thân, quá trình hoạt động – Nghệ thuật: giọng thơ sảng khoái, sôi cách mạng,...) nổi, lãng mạn - Tổ chức thảo luận nhóm (5 - Thảo luận 2. Tập thơ “Việt Bắc” (1946-1954) nhóm): 3 phút – Nội dung: là tiếng ca hùng tráng thiết tha
2. Trường THPT Lê Thanh Mừng Giáo án: Ngữ Văn 12 (2021- 2022) Nội dung và nghệ thuật của - Trình bày kết quả về cuộc kháng chiến chống Pháp và những các tập thơ Tố Hữu con người kháng chiến − Nhóm 1: Nội dung “Từ ấy” – Nghệ thuật: đậm đà tính dân tộc − Nhóm 2: Nội dung “Việt Bắc” 3. Tập thơ “Gió lộng” (1955-1961) − Nhóm 3: Nội dung “Gió – Nội dung: ca ngợi cuộc sống mới, con lộng” người mới và ý chí thống nhất đất nước − Nhóm 4: Nội dung “Ra trận”, - Nghệ thuật: khuynh hướng sử thi, cảm “Máu và hoa” hứng lãng mạn 4. Tập thơ “Ra trận” (1962-1971), “Máu và hoa” (1972-1977) – Nội dung: âm vang khí thế quyết liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng. - Nghệ thuật: khuynh hướng sử thi, cảm Cho biết những nét chính hứng lãng mạn trong phong cách nghệ thuật - Trả lời III. PHONG CÁCH NGHỆ THUẬT : thơ Tố Hữu ? − Thơ Tố Hữu mang tính trữ tình chính trị − Thơ Tố Hữu đậm tính sử thi − Thơ Tố Hữu có giọng tâm tình, ngọt ngào − Thơ Tố Hữu đậm đà tính dân tộc PHẦN TÁC PHẨM I. TÌM HIỂU CHUNG - Trả lời (tiểu dẫn SGK) 1. Hoàn cảnh sáng tác : Tìm hiểu chung (hoàn cảnh - Tháng 10-1954, các cơ quan Trung ương sáng tác, bố cục) của Đảng và chính phủ rời Việt Bắc về Hà Hoàn cảnh sáng tác của bài Nội. Nhân sự kiện thời sự có tính lịch sử ấy, thơ “Việt Bắc”? Tố Hữu sáng tác bài thơ Việt Bắc - Hoàn chỉnh - Bài thơ được sáng tác để khẳng định nghĩa tình cách mạng. - Giới thiệu: Toàn bộ bài thơ 2. Xuất xứ: gồm 150 câu, chia 2 phần Đoạn trích là phần đầu của bài thơ “Việt Bắc”, tái hiện những kỉ niệm về cách mạng và kháng chiến. Đọc hiểu II. ĐỌC HIỂU : - Yêu cầu HS đọc diễn cảm 1. Khung cảnh chia tay và tâm trạng đoạn thơ bằng hình thức phân - Thực hiện yêu cầu con người (8 câu đầu) vai (giọng tâm tình, ngọt ngào) a) 4 câu đầu: Lời ướm hỏi, khơi gợi kỉ Để nhắn nhủ, người Việt Bắc - Cặp từ “mình-ta”: âm - Cặp từ xưng hô “mình – ta” ngọt ngào có cách thể hiện ntn? (cách sử hưởng ca dao; điệp từ đầy yêu thương+ 2 câu hỏi tu từ và nốt láy dụng từ ngữ, âm hưởng thơ, “nhớ”: lời nhắn nhủ “Mình về mình có nhớ ta”–“Mình về mình có nghệ thuật tu từ) nhớ không” mang âm hưởng ca dao, ngân lên da diết. Điệp từ “nhớ”+ yếu tố thời gian “15 năm” được diễn đạt bằng ngơn ngữ của tình yêu đôi lứa “thiết tha mặn nồng”. - Hình ảnh gợi nhớ không gian “Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn” gợi tình cảm cội nguồn, nghĩa tình, gắn bó. Qua đó, em cảm nhận ntn về - Tình cảm sâu nặng của  Tình cảm chân thành sâu sắc của đồng ý nghĩa của lời nói? Cũng như người dân Việt Bắc đối với bào Việt Bắc. tình cảm của người Việt Bắc đối cán bộ cách mạng b) 4 câu sau: Tiếng lòng người về xuôi với cán bộ Việt minh? bâng khuâng lưu luyến: Em cho biết dáng vẻ và tâm - Im lặng nghe tha - Người đi im lặng lắng nghe “tiếng ai” trạng của người ra đi? thiếttâm trạng bâng ngân vang đồng vọng trong lòng. Chữ “ai” - Hoàn chỉnh: im lặng mà khuâng, bồn chồn tăng thêm tình cảm yêu thương gắn bó. Từ không kém phần mãnh liệt láy “tha thiết”, “bâng khuâng” “bồn chồn” diễn tả chính xác trạng thái cảm xúc thương nhớ, vấn vương của người về xuôi. - Hình ảnh hoán dụ “áo chàm” chỉ con
3. Trường THPT Lê Thanh Mừng Giáo án: Ngữ Văn 12 (2021- 2022) người VB giản dị, chân tình - “Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay” nhịp 3/3/2 ngập ngừng, chất chứa bể sâu cảm xúc Em nhận xét như thế nào về - Tình cảm mãnh liệt Tâm trạng bịn rịn luyến lưu với bao nỗi tình cảm của người ra đi? niềm thương nhớ của người ra đi - Hoàn chỉnh Sơ kết: Điệp từ “nhớ”, cách xưng hô “mình-ta” và lối đối đáp quen thuộc trong ca dao, đoạn thơ đã diễn tả thật xúc động ân tình cách mạng giữa VB và người cán bộ về xuôi như tâm trạng của tình yêu đôi lứa 2. Những kỉ niệm về Việt Bắc hiện lên trong hoài niệm (còn lại) a) Lời Việt Bắc (12 câu hỏi) Em cảm nhận xem, trước hết, - Vùng kháng chiến, thiếu ❖ Việt Bắc là vùng đất kháng chiến: người ở lại muốn nói với người thốn, trĩu nặng căm thù “Mình đi nặng vai” ra đi rằng Việt Bắc là vùng đất - Rừng núi VB những ngày đầu kháng chiến ntn? ảm đạm, âm u “Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù” - VB gian khổ thiếu thốn “miếng cơm chấm Việt Bắc còn là vùng đất như - Là vùng nghĩa tình “Mình muối” nhưng trĩu nặng mối thù xâm lược thế nào? Nghệ thuật gì được về son”. Nghệ thuật ẩn dụ, “mối thù nặng vai” dùng trong đoạn thơ ? Qua đó, tiểu đối Việt Bắc nghèo ❖ Việt Bắc là vùng đất ân tình: em thấy Việt Bắc nghĩa tình ra khổ nhưng thuỷ chung với “Mình về lòng son” sao? cách mạng - Ẩn dụ “rừng núi nhớ ai” tình cảm thắm thiết của VB với những người kháng chiến “Trám bùi để rụng, măng mai để già” mượn cái thừa để nói cái thiếu, sự trống vắng - Đối lập “hắt hiu lau xám”><“đậm đà lòng son” Việt Bắc nghèo khổ, hiu hắt nhưng Và Việt Bắc còn là vùng đất - Là chiếc nôi cách mạng giàu tình nặng nghĩa, thuỷ chung son sắt ntn? Vì sao em nói như vậy ? gắn bó với các giai đoạn với cách mạngTấm lòng thật đáng quý. - Hoàn chỉnh cách mạng, địa danh cách ❖ Việt Bắc là chiếc nôi cách mạng: - Giảng: Trong buổi chia tay, mạng. “Mình về nhớ mình” Việt Bắc đặt ra cho người cán Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa” bộ Việt Minh những câu hỏi dồn Các giai đoạn cách mạng “khi kháng Nhật”, dập, nặng tình nghĩa, bộc lộ “thuở Việt minh” và những địa danh cách tình cảm yêu thương. Có câu mạng “Hồng Thái”, “Tân Trào” được nhắc hỏi giật cả mình đến như để nhắc nhở người đi đừng quên VB là cội nguồn cách mạng. Câu thơ “Mình đi, mình có nhớ mình” là sáng tạo của Tố Hữu. Ba từ “mình” (ngôi thứ 2) là lời VB dặn dò, nhắn nhủ với người về là chẳng những “nhớ ta” mà còn phải “nhớ mình” Sơ kết: Thể thơ lục bát, giọng thơ tâm tình ngọt ngào tha thiết, điệp từ “mình đi”, “mình về”, “có nhớ” và liên tiếp những câu hỏi tu từVB không chỉ là vùng đất kháng Đáp lại lời người ở lại, người - Trả lời chiến, vùng đất ân tình mà VB còn là chiếc cán bộ Việt Minh có lời lẽ như nôi của cách mạng thế nào? b) Tiếng lòng của người cán bộ Việt Em hãy phân tích nét nghệ - Sắt son nghĩa tình Minh : thuật nổi bật trong đoạn thơ ❖ Khẳng định nghĩa tình thủy chung “Ta với mình . bấy nhiêu”. Từ son sắt với VB: đó cho biết người ra đi khẳng “Ta với mình ... bấy nhiêu” định điều gì? - Đại từ “mình”-“ta” trong kết cấu trùng điệp thể hiện sự gắn bó khắng khít - tuy 2 mà 1
4. Trường THPT Lê Thanh Mừng Giáo án: Ngữ Văn 12 (2021- 2022) - Cách nói bình dị, mộc mạc “Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh” và hình ảnh so sánh quen thuộc trong ca dao“Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu” khẳng - Thảo luận nhóm (tổ) định tấm lòng sắt son, nghĩa tình của người Hình ảnh Việt Bắc trong nỗi - Thảo luận-nhóm 1 trình ra đi với VB nhớ của người ra đi được miêu bày-các nhóm khác nhận Tiếng vọng thiết tha, sâu sắc. tả như thế nào qua đoạn thơ xét, bổ sung - Nhớ cảnh thiên nhiên Việt Bắc: Vẻ “Nhớ gì suối xa”? Tác giả sử đẹp đa dạng dụng nghệ thuật gì để miêu tả? “Nhớ gì suối Lê vơi đầy” Qua đó, người về đã đáp lại + Điệp từ “Nhớ” gắn với hàng loạt hình ảnh nghĩa tình của VB ra sao? núi rừng Việt Bắc: trăng lên, nắng chiều, - Hoàn chỉnh. lưng nương, bản làng, bếp lửa, rừng nứa, - Giảng: hay nhất vẫn là cách bờ tre, ngòi Thia, sông Đáy, suối Lê Cảnh so sánh đầy gợi cảm nhớ Việt Việt Bắc trở thành nét khảm trong tâm hồn Bắc như nhớ người yêucách người ra đi. so sánh gần gũi, hợp lẽ, dễ cảm + Nghệ thuật so sánh độc đáo, gợi cảm nhận. “Nhớ gì như nhớ người yêu” Nhớ da diết, rạo rực, cháy bỏng. - Nhớ con người Việt Bắc: ngho khổ nhưng cần cù, thủy chung và sâu nặng ân tình : “Ta đi chăn sui đắp cùng.” Con người Việt Bắc đầy nghĩa tình đối với cán bộ Việt Minh, tuy nghèo khổ nhưng đã đùm bọc, cưu mang cán bộ với nghĩa cử thật cao đẹp“thương nhau”, “chia củ sắn”, “bát cơm sẻ nửa”, “chăn sui đắp cùng” Sự trân trọng, tri ân sâu sắc của tác giả. “Nhớ người mẹ nắng cháy lưng Địu con lên rẫy, bẻ từng bắp ngô. Hình ảnh người mẹ sử dụng rất xúc động, hiện lên trong nỗi nhớ nhà thơ với dáng vẻ cần cù, chịu thương chịu khó trong lao động và giàu tình yêu thương. - Nhớ Việt Bắc trong kháng chiến: cuộc sống thanh bình, êm ả : “Nhớ sao suối xa ” Âm thanh: lớp học I tờ, tiếng hát, tiềng mỏ rừng chiều, tiếng chày đêmNhững gì quen thuộc trong những ngày tháng kháng chiến. Tình quân dân trở thành nỗi nhớ day dứt trong lòng người đi. Thơ lục bát êm đềm như khúc hát ru kỉ niệm, điệp từ “nhớ”khẳng định tình yêu - Chuyển ý: - Chú ý VB sâu nặng, lòng biết ơn chân thành Hai câu đầu của đoạn có ý - Trả lời - Nhớ cảnh thiên nhiên và con người khơi nguồn cảm xúc. Vậy cặp Việt Bắc hòa quyện thắm thiết trong hình ảnh sóng đôi “hoa-người” bức tranh tứ bình “Ta về .....thủy chung.” được dùng để biểu trưng điều + 2 câu thơ đầu: “Ta về, cùng người” gì? Điệp từ “ta về”, “nhớ” tình cảm thương - Cảnh và người Việt Bắc hiện nhớ, tha thiết giữa người đi, kẻ ở lên trong cảm xúc của nhà thơ Cặp hình ảnh sóng đôi “hoa-người” là thật đẹp. cảm hứng chủ đạo của đoạn thơ, sự hòa quyện thắm thiết giữa cảnh và ngườiTrong nỗi nhớ của người đi ấn tượng sâu đậm nhất là cảnh vật và con người VB + 4 cặp lục bát còn lại là hình ảnh thiên
5. Trường THPT Lê Thanh Mừng Giáo án: Ngữ Văn 12 (2021- 2022) nhiên và con người Việt Bắc hiện lên qua dòng hồi ức của người cán bộ Việt Minh, câu lục nhớ cảnh, câu bát nhớ người. Tố Hữu khéo léo gói trọn 4 mùa xuân, hạ, thu, đông trong bức tranh tứ bình với những Vẻ đẹp của cảnh và con - Mùa đông cảnh bát ngát màu sắc đẹp nhất, hài hòa nhất, nhớ cảnh người Việt Bắc được hoạ nên màu xanh như được sưởi ấm để nhớ người như thế nào ở 4 mùa? Phân tích bởi màu sắc của hoa chuối; Mùa đông:“Rừng xanh thắt lưng” bức tranh VB mùa đông? con người lao động mang vẻ Cảnh mùa đông hùng vĩ được hoạ đẹp rực sáng. bằng 2 gam màu tương phản, màu xanh bạt ngàn của rừng với màu đỏ tươi của hoa chuối làm cảnh núi rừng VB như được sưởi ấm và xua tan đi cái lạnh lẽo của mùa động vùng cao Con người lao động cần cù, khỏe khoắn ở vị trí, tư thế đẹp “đèo cao nắng ánh” với - Chuyển ý: Cảnh sắc Việt Bắc dụng cụ “dao gài thắt lưng” nổi bật, rực thật đặc trưng. Mùa xuân đến sáng, mang tầm vóc sử thi huyền thoại như nó thật tinh khiết, đẹp như 1 người anh hùng Đăm Săn, Xinh Nhả gươm bài thơ giắt thắt lưng đi san đồi, bạt núi, ngã cây, diệt trừ muông thú cho buôn làng. Con người trở thành trung tâm bức tranh mùa đông Bức tranh mùa đông với cảnh thiên Cảnh Việt Bắc mùa xuân được - Cảnh tràn sắc trắng hoa nhiên hùng vĩ, con người lao động cần cù, miêu tả như thế nào? mơ; người đan nón khéo khỏe khoắn, kiêu hãnh léo, nghệ sĩ. Mùa xuân:“Ngày xuân sợi giang” Cảnh mùa xuân trong sáng, tinh khiết và đầy sức sống, bạt ngàn màu trắng của hoa mơ đồng khoe sắc trắng để đón xuân về. Động từ “nở” khiến màu sắc như đang vận động và sức sống mùa xuân như lan tỏa khắp núi rừng VB. Con người lao động tài hoa nghệ sĩ “người đan nón chuốt từng sợi giang” nét đẹp khéo léo, dịu dàng, cần mẫn, chịu thương chịu khó, mê say lao động, tình người lao động như gửi cả vào chiếc nón. - Chuyển ý-giới thiệu mùa hè Bức tranh mùa xuân với cảnh thiên Hãy chỉ ra ấy là sắc màu và - Âm thanh của tiếng ve, sắc nhiên trong sáng, tinh khiết, đầy sức sống âm thanh gì? Em có cảm nhận vàng của rừng phách; can và con người lao động tài hoa nghệ sĩ như thế nào về hình ảnh thơ người lao động mang vẻ đẹp Mùa hè:“Ve kêu một mình” được miêu tả? cuộc đời. Cảnh mùa hè thơ mộng, độc đáo với âm thanh của tiếng ve râm ran gọi hè và sắc vàng rừng phách. Động từ “đổ” diễn tả sự vàng lên đồng loạt của hoa phách đầu hè, - Chuyển ý: Việt Bắc cũng được màu vàng tràn ngập không gian, phủ kín miêu tả độc đáo trong thời khắc núi rừng VB vào thu Con người lao động bình dị mà đẹp lạ lùng với hình ảnh “cô em gái hái măng 1 mình” không gợi cảm giác cô đơn hiu quạnh mà gợi lên sự gần gũi, thân thương, niềm vui cuộc sống Bức tranh mùa hè với cảnh thiên nhiên Cảnh vật và con người trong - Cảnh hiện lên thật thơ thơ mộng, độc đáo và con người lao động bức tranh thu Việt Bắc được tác mộng-không có từ ngữ chỉ bình dị mà đẹp lạ lùng giả khắc hoạ như thế nào? màu sắc của đêm thu nhưng Mùa thu:“Rừng thu thủy chung” - Giảng: Có thể thấy âm thanh chỉ với ánh trăng rọi cũng đủ Cảnh mùa thu thanh bình, yên ả, hiền tiếng hát ngân nga vang lên tạo nên màu sắc, ánh sáng hòa dưới ánh sáng trữ tình của ánh trăng
6. Trường THPT Lê Thanh Mừng Giáo án: Ngữ Văn 12 (2021- 2022) trong đêm trăng thu ở khu rừng thi vị; con người rất đổi yêu « rọi » qua tán lá rừng xanh, trăng thanh Việt Bắc đã trở thành âm điệu đời, tình nghĩa. mát dịu, nên thơ. chính làm nên hơi thở nhịp đập Con người lao động lạc quan yêu đời, sức sống của bức tranh cất lên tiếng hát ân tình thuỷ chung 15 năm Bốn cặp câu lục bát trên để - 4 bức tranh - Bộ tranh tứ gắn bó với cách mạng lại trong em cảm nhận như thế bình Việt Bắc: đẹp, cân đối, Bức tranh mùa thu với cảnh thiên nhiên nào về bộ tranh tứ bình? mỗi mùa toát lên vẻ đẹp đặc thanh bình, yên ả, hiền hòa và con người trưng, và trên hết con người lao động lạc quan, yêu đời vẫn là trung tâm của vũ trụ, thiên nhiên, nỗi nhớ. Thể thơ lục bát, điệp từ cùng những nét chấm phá đơn sơ giản dị về cảnh và người VB, Tố Hữu đã vẽ lên bức tranh tứ bình Việt Bắc đẹp, hài hoà, cân xứng giữa thiên nhiên và con người: thiên nhiên tươi đẹp, con người bình dị, chịu thương chịu khó, - Chuyển ý : Chú ý đầy nghĩa tình. Đó là tài và tình của tác giả. ❖ Nhớ Việt Bắc đánh giặc, kháng Theo em, nghệ thuật nổi bật - Nghệ thuật nhân hoá-sự chiến anh hùng: gì được sử dụng trong đoạn thơ đồng tâm hiệp lực-cả nước “Nhớ khi ... một lòng.” “Nhớ khi...một lòng”? Cho thấy đứng lên. - Nhân hoá “rừng đánh Tây”, “rừng che bộ hình ảnh gì của dân tộc ta trong đội”, “rừng vây quân thù”Không chỉ quân kháng chiến chống Pháp? dân mà cả rừng núi, đất trời cũng đánh giặc. - Hình ảnh “rừng” như được rải khắp, gợi thế trùng điệp, vững chãi của trường thành lũy thép. - Chuyển ý: Sức mạnh đồng tâm hiệp lực của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống Pháp - Kỉ niệm về những cuộc hành quân ra trận thật hào hùng của bộ đội và nhân Nghệ thuật gì được sử dụng ở - Giọng thơ mạnh mẽ, dân : đây? Hiệu quả? phóng đại “Những đường mũ nan.” Đó là hình ảnh của 1 quân đội + Giọng thơ mạnh mẽ, dồn dập, hào hùng, lớn mạnh trong kháng chiến hình ảnh thơ mang tầm vóc sử thi hoành chống Pháp. tráng. + Từ láy “đêm đêm”, “rầm rập”, "điệp điệp”, “trùng trùng”+kết cấu trùng điệp, h/ảnh so sánh, phóng đại “Đêm đêm rầm rập như là đất rung” diễn tả tiếng bước chân ra trận mạnh mẽ, hùng hậu, số lượng đông đảo như những đợt sóng dâng trào tưởng chừng kéo dài đến vô tậnsức mạnh to lớn và ý chí quyết tâm giết giặc + Hình ảnh vừa hiện thực vừa ẩn dụ "ánh sao đầu súng"ánh sao trong đêm tối sáng ngời đầu súng, ánh sao của lí tưởng dẫn đường cho người chiến sĩ đánh đuổi kẻ thù xâm lượcniềm tin chiến thắng. “Dân công mai lên” + Giọng thơ mạnh mẽ, dồn dập sáng ngời chất sử thi cho thấy“dân công đỏ đuốc từng đoàn” kiên cường vượt núi trèo đèo tiếp lương tải đạn cho bộ đội chiến đấu và chiến thắng. Họ giản dị nghèo khó mà anh hùng kì vĩ, đơn sơ chất phác mà huyền thoại lớn lao. + Nghệ thuật phóng đại, cường điệu "bước chân nát đá" nhằm ca ngợi những bước
7. Trường THPT Lê Thanh Mừng Giáo án: Ngữ Văn 12 (2021- 2022) chân dẻo dai, rắn rỏi, số lượng đông đảo và sức mạnh to lớn của lực lượng dân công 4 câu thơ vừa ngợi ca, vừa tự hào về chủ nghĩa yêu nước, sức mạnh đoàn kết của nhân dân ta trong khng chiến. 8 câu thơ vừa đậm chất sử thi vừa giàu tính lãng mạn đã khắc họa sâu sắc cuộc kháng chiến tòan dân, toàn diện, trường kì, đầy gian khổ hi sinh nhưng nhất định thắng Trong lời thơ nhắc lại những - Nghệ thuật liệt kê niềm lợi của dân tộc. chiến thắng, tác giả sử dụng sung sướng tự hào không - Lập nên những kì tích, những chiến nghệ thuật gì? Qua đó, em cảm dứt. công:“Tin vui núi Hồng” nhận như thế nào về nỗi niềm nhịp điệu thơ dồn dập, phấn khởi + liệt của tác giả? kê những địa danh: Hịa Bình, Ty Bắc, Điện Biên, Đồng Tháp, An Khê, đèo De, núi Đoạn thơ khép lại bằng tư - Việt Bắc là quê hương Hồnggợi nhắc lại những chiến thắng bằng tưởng gì? cách mạng niềm tự hào, vui sướng, cho thấy tốc độ thần kì của chiến thắng, niềm vui như lan tỏa đi và từ khắp nơi bay về Việt Bắc. ❖ Nhớ Việt Bắc - quê hương cách mạng “Ai về ai ..Tân Trào” - Việt Bắc là đầu não của cuộc kháng chiến, là nơi Trung ương và Chính phủ bàn bạc các chủ trương, chỉ đạo sự nghiệp CM. - Việt Bắc là niềm tin, là hi vọng của cả dân tộc, của những con người Việt Nam yêu nước vì VB có Bác Hồ, có Chính phủ sống và làm việc. Những vần thơ mộc mạc, giản dị mà thắm thiết nghĩa tìnhViệt Bắc là nơi qui tụ tư tưởng, tình cảm, niềm tin của toàn DT. - Hướng dẫn sơ kết Sơ kết: Điệp từ “nhớ” xuyên suốt đoạn thơTình yêu Việt Bắc sâu nặng, lòng biết ơn chân thành. Hướng dẫn Tổng kết III. TỔNG KẾT: Nhận xét nghệ thuật đậm đà - Nêu nhận xét 1. Nghệ thuật: Bài thơ đậm đà tính dân tính dân tộc của đoạn trích Việt tộc, tiêu biểu cho phong cách thơ Tố Hữu: Bắc ? - Thể thơ lục bát - Bổ sung, hoàn chỉnh - Lối đối đáp trong ca dao Rút ra ý nghĩa đoạn trích? - Bản anh hùng ca về cuộc - Cách xưng hô mình – ta - Hoàn chỉnh. kháng chiến. Bản tình ca về - Ngôn từ mộc mạc, giàu sức gợi. - nghĩa tình cách mạng và 2. Ý nghĩa văn bản: kháng chiến. - Bản anh hùng ca về cuộc kháng chiến - Bản tình ca về nghĩa tình cách mạng và kháng chiến. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP Hoạt động của GV - HS Kiến thức cần đạt - B1: GV giao nhiệm vụ: d. Nằm ở phần cuối của tập thơ Câu hỏi 1: Thông tin nào sau đây đây là đúng về bài thơ "Việt Bắc"? "Việt Bắc". a. Là bài thơ mở đầu của tập thơ "Việt Bắc". b. Là bài thơ nằm ở phần mở đầu của tập thơ "Việt Bắc". c. Nằm ở phần giữa của tập thơ "Việt Bắc". d. Nằm ở phần cuối của tập thơ "Việt Bắc". Câu hỏi 2: Bài thơ "Việt Bắc" có đặc điểm gì? . a. Là bài thơ dài nhất trong tập thơ "Việt Bắc" a. Là bài thơ dài nhất trong tập b. Là bài thơ lục bát duy nhất trong tập thơ "Việt Bắc" thơ "Việt Bắc" c. Là bài thơ duy nhất trong tập thơ "Việt Bắc" viết về hình ảnh Bác Hồ
8. Trường THPT Lê Thanh Mừng Giáo án: Ngữ Văn 12 (2021- 2022) d. Là bài thơ thể hiện rõ nhất cái tôi nhân danh cộng đồng, dân tộc, cách mạng trong thơ Tố Hữu. Câu hỏi 3: Bài "Việt Bắc" mang đặc điểm nào sau đây? a. Trữ tình-đạo đức b. Sử thi-trữ tình b. Sử thi-trữ tình c. Sử thi-đạo đức d. Cả A, B và C Câu hỏi 4: Nội dung chính của bài thơ "Việt Bắc" là gi? a. Ca ngợi cuộc kháng chiến hào hùng của dân tộc. b. Khúc hát ca ngợi tình cảm, ân b. Khúc hát ca ngợi tình cảm, ân tình, thuỷ chung của các chiến sĩ ta đối với tình, thuỷ chung của các chiến nhân dân Việt Bắc. sĩ ta đối với nhân dân Việt c. Khúc hát ngợi ca tình đồng chí, đồng đội trong kháng chiến. d. Khúc hát ngợi ca con người và cảnh sắc núi rừng Việt Bắc. - B2: HS thực hiện nhiệm vụ: - B3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ: - B4: GV nhận xét, chốt lại kiến thức HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG Hoạt động của GV - HS Kiến thức cần đạt - B1: GV giao nhiệm vụ: 1. Đoạn thơ trên thể hiện tâm trạng nhớ thương, lưu “Mình về mình có nhớ ta luyến, bồi hồi xúc động của mình và ta. Mười lăm năm ấy là khoảng thời gian kể từ khởi nghĩa Bắc Sơn năm 1940 đến Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay...” chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954. Gợi nhớ Mười lăm năm Đọc đoạn thơ trên và thực hiện các ấy vì đ ó là khoảng thời gian Việt Bắc là căn cứ cách mạng, yêu cầu sau: thời gian gắn bó lâu dài, có tình cảm tha thiết, sâu nặng giữa 1. Đoạn thơ trên thể hiện tâm trạng gì nhân dân Việt bắc với cán bộ kháng chiến. của mình và ta? Mười lăm năm ấy là khoảng 2. Ý nghĩa tu từ của từ láy thiết tha gợi tâm trạng thời gian nào ? Tại sao gợi nhớ Mười lăm thương nhớ của ngườ ở lại. Các từ láy tha thiết , bâng khuâng năm ấy ?, , bồn chồn gợi tâm trạng tả tâm trạng của người cán bộ: nhớ, 2. Nêu ý nghĩa tu từ của các từ láy buồn vì phải chia tay với Việt Bắc, nơi đã gắn bó suốt “ mười trong đoạn thơ? lăm năm” với bao “đắng cay ngọt bùi”. Những người cán bộ 3. Hình ảnh áo chàm sử dụng biện cũng hồi hộp, không yên trong lòng vì sắp được trở về quê pháp tu từ gì? Nêu hiệu quả nghệ thuật của hương sau thời gian dài xa cách. biện pháp đó ? 3. Hình ảnh áo chàm sử dụng biện pháp tu từ hoán dụ 4. Cách ngắt nhịp của câu thơ Cầm để chỉ người Việt Bắc. Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tay nhau biết nói gì hôm nay có gì lạ? Nêu hoán dụ: gợi tâm trạng lưu luyến trong giây phút chia tay giữa hiệu quả nghệ thuật của cách ngắt nhịp đó. nhân dân Việt Bắc với cán bộ kháng chiến. 4. Cách ngắt nhịp của câu thơ Cầm tay nhau biết nói gì - B2: HS thực hiện nhiệm vụ hôm nay lạ ở chỗ từ nghịp bình thường 2/2/2/2, Tố Hữu - B3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ chuyển sang nhịp 3/3/2. Hiệu quả nghệ thuật của cách ngắt - B4: GV nhận xét, chốt lại kiến thức nhịp: gợi tâm trạng bịn rịn, xúc động đến nghẹn ngào không nói nên lời trong giây phút chia tay của người cán bộ kháng chiến.