Giáo án Ngữ văn 12 - Tuần 10, bài: Sóng - Năm học 2021-2022 - Trường THPT Lê Thanh Mừng

Nội dung tài liệu: Giáo án Ngữ văn 12 - Tuần 10, bài: Sóng - Năm học 2021-2022 - Trường THPT Lê Thanh Mừng

1. Sóng (Xuân Quỳnh)
2. I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tá c giả – Cuộc đời bất hạnh, luôn khao khát tình yêu, mái ấm gia đình và tình mẫu tử. – Đặc điểm thơ: tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ giàu yêu thương; khao khát hạnh phúc bình dị, đời thường; nhiều lo âu, day dứt, trăn trở trong tình yêu.
3. Tơ tằm – Chồi biếc (1963) Hoa dọc chiến hào (1968) Gió Lào cát trắng ( 1974) Lời ru trên mặt đất (1978) Tự hát (1984) Hoa cỏ may (1989) Bầu trời trong quả trứng (1982) Truyện Lưu Nguyễn (1985)
4. Xuân Quỳnh – Lưu Quang Vũ cùng các con ( Lưu Minh Vũ, Lưu Tuấn Anh, Lưu Quỳnh Thơ)
5. Mô ̣ của LưuQuang Vũ, Xuân Quỳnh và Lưu Quỳnh Thơ ( taị nghiã trang Văn Điển – Hà Nôị )
6. I. TÌM HIỂU CHUNG a. Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ 1. Tá c giả 2. Tá c phẩm - Bài thơ ra đời trong chuyến đi thực tế ở a) Hoàn cảnh vùng biển Diêm Điền, Thái Bình (1967). sáng tác, xuất xứ b) Đề tài - In trong tập thơ “Hoa dọc chiến hào” c) Chủ đề̀ - Một trong những bài thơ hay nhất của XQ nói riêng và thơ Việt Nam hiện đại nói chung b. Đề tài: tình yêu c. Chủ đề: Mượn hình tượng sóng để diễn tả tình yêu của người phụ nữ. Sóng là ẩn dụ cho tâm hồn người phụ nữ đang yêu- một hình ảnh đẹp và xác đáng
7. Dữ dội và dịu êm Ồn ào và lặng lẽ Ở ngoài kia đại dương Sông không hiểu nổi mình Con sóng dưới lòng sâu Trăm ngàn con sóng đó Sóng tìm ra tận bể Con sóng trên mặt nước Con nào chẳng tới bờ Ôi con sóng nhớ bờ Dù muôn vời cách trở Ôi con sóng ngày xưa Ngày đêm không ngủ được Và ngày sau vẫn thế Lòng em nhớ đến anh Cuộc đời tuy dài thế Nỗi khát vọng tình yêu Cả trong mơ còn thức Năm tháng vẫn đi qua Bồi hồi trong ngực trẻ Như biển kia dẫu rộng Dẫu xuôi về phương bắc Mây vẫn bay về xa Trước muôn trùng sóng bể Dẫu ngược về phương nam Em nghĩ về anh, em Nơi nào em cũng nghĩ Em nghĩ về biển lớn Hướng về anh-một phương Làm sao được tan ra Từ nơi nào sóng lên? Thành trăm con sóng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu Sóng bắt đầu từ gió Để ngàn năm còn vỗ. Gió bắt đầu từ đâu? Em cũng không biết nữa Khi nào ta yêu nhau
8. II. ĐOC̣ – HIỂ U VĂN BẢ N * Âm điệu, nhịp điệu của bài thơ – Thể thơ 5 chữ như nhịp sóng – Là âm điệu của những con sóng ngoài biển cả – Là âm điệu của những con sóng lòng nhiều : cung bậc của người con gái trong tình yêu * Hình tượng “sóng” – Bao trùm xuyên suốt bài thơ, tạo mối liên kết . giữa các khổ thơ – Nghĩa thực: “sóng” được miêu tả cụ thể sinh động, với nhiều trạng thái mâu thuẫn trái ngược nhau. – Nghĩa biểu tượng (ẩn dụ): “sóng” là tính cách, tâm hồn của người con gái khi yêu
9. II. ĐOC̣ – HIỂ U VĂN BẢ N Bố cục P1( khổ 1, 2,3,4,5,6,7): Sóng và em có những nét tương đồng . 2 phần P2 ( khổ 8, 9):Những suy tư, lo âu, trăn trở trước cuộc đời và khát vọng tình yêu
10. Những nét tương đồng giữa Sóng và Em Cung bậc phong phú, trạng thái đối cực phức tạp Khát vọng vươn xa, thoát khỏi những gì nhỏ hẹp, tầm thường Sóng Em Khát vọng tình yêu Đầy bí ẩn Luôn nhớ nhung và thủy chung son sắt
11. II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 1) Sóng và em – những nét tương đồng * Khổ 1.Đặc điểm tình yêu. – Cung bậc phong phú, trạng thái đối cực phức tạp, đầy bí ẩn, nghịch lí: Dữ dội và dịu êm Ồn ào và lặng lẽ Những cặp hình ảnh đối lập: Dữ dội><dịu dữ dôị – ồn ào êm, Ồn ào><lặng lẽđặc điểm trạng thái đối lập của sóng cũng chính là đặc điểm sắc thái của tình yêu: khi mãnh liệt, rạo rực, sôi nổi, khi nồng nàn, say đắm, thiết tha; khi bừng cháy, mạnh mẽ đầy khát vọng, khi suy tư sâu lắng, dịu dàng đầy nữ tínhXúc cảm luôn biến động, khát vọng to lớn, mạnh mẽ về một tình yêu chân thành diụ êm – lăṇ g lẽ
12. 1) Sóng và em – những nét tương đồng * Khổ 1. Đặc điểm tình yêu. – Cung bậc phong phú, trạng thái đối cực phức tạp, đầy bí ẩn, nghịch lí: – Khát vọng vươn xa, thoát khỏi những gì nhỏ hẹp, chật chội, tầm thường: Sông không hiểu nổi mình Sóng tìm ra tận bể + Nhân hóa, tương phản “sông”><“bể”: chật hẹp><rộng lớn + Qui luật tự nhiên: sông tìm ra tận bể để thỏa sức thể hiện và cảm nhận đúng bản chất + Qui luật tình cảm: trong tình yêu người con gái luôn khát vọng vươn xa, muốn thoát khỏi những nhỏ hẹp, ích kỉ, tầm thường, chủ động tìm đến cái rộng lớn, bao dung, tình yêu cao đẹp để được thăng hoaĐây là một quan niệm mới mẻ về tình yêu
13. Khổ 2: Tình yêu là khát vọng của tuổi trẻ Ôi con sóng ngày xưa Và ngày sau vẫn thế Nỗi khát vọng tình yêu Bồi hồi trong ngực trẻ – Xuân Quỳnh đã liên hệ tình yêu của tuổi trẻ với con sóng của đại dương. – Con sóng: vỗ muôn đời, gắn với sự vĩnh hằng của biển khơi. - Con sóng “ngày xưa” với con sóng “ngày sau” không có gì thay đổi, vẫn triền miên bất tận, vẫn dạt dào trong lòng biển cả – Tình yêu: sôi nổi, luôn là nỗi khát vọng cháy bỏng muôn đời của con người, nhất là tuổi trẻ Khẳng định chân lí: tình yêu là khát vọng muôn đời của tuổi trẻ.
14. Khổ 3,4: Khát vọng tìm hiểu, lý giải những bí ẩn của tình yêu: Trước muôn trùng sóng bể Em nghĩ về anh, em Em nghĩ về biển lớn Từ nơi nào sóng lên? Sóng bắt đầu từ gió Gió bắt đầu từ đâu? Em cũng không biết nữa Khi nào ta yêu nhau - Giọng thơ nhiều suy tư + điệp ngữ “em nghĩ về ” lặp lại 2 lầnĐứng trước thiên nhiên của muôn trùng sóng biển, nhân vật trữ tình suy nghĩ về thiên nhiên, về cuộc đời, về tình yêutâm lí tự nhiên
15. - Hàng loạt câu hỏi tu từ: “Từ nơi nào sóng lên?”, “Gió bắt đầu từ đâu?”, “Khi nào ta yêu nhau?” lời tự vấn đầy trăn trở, hồn nhiên, vô tư, chân thành, trong sáng, đáng yêu. Những bí ẩn của thiên nhiên có câu trả lời, con người lý giải được, nhưng những bí ẩn của lòng người, cội nguồn của tình yêu thì không lời đáp, vì câu hỏi tình yêu là câu hỏi muôn đời của nhân loại. Khao khát khám phá sự huyền bí, lí giải ngọn nguồn của tình yêu là nét tâm lí tự nhiên thường tình, lời bộc bạch hồn nhiên, dễ thương. Đây chính là vẻ đẹp nữ tính, đáng yêu
16. Liên hê:̣ 1.“Làm sao cắt nghĩa được tình yêu Có khó gì đâu một buổi chiều Nó chiếm hồn ta bằng nắng nhạt Bằng mây nhè nhẹ gió hiu hiu” ( Vì sao- Xuân Diệu) 2.“Ai hãy làm thinh chớ nói nhiều Để nghe dưới đáy nước hồ reo Để nghe tơ liễu run trong gió Và để nghe trời giải nghĩa yêu” (Đà Lạt trăng mờ - Hàn Mặc Tử)
17.  Khổ 5: Nỗi trăn trở, nhớ nhung trong tình yêu: Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước Sóng trên mặt nước Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh Cả trong mơ còn thức – Sóng nhớ bờ: Sóng dưới lòng sâu + Đối lập “con sóng dưới lòng sâu”><“con sóng trên mặt nước” Nỗi nhớ luôn thường trực trong tâm hồn người con gái đang yêu, dạt dào như sóng biển, chân thành, tha thiết choáng cả bề rộng, bề sâu của tâm hồn + Nhân hoá “sóng nhớ bờ”, “ngày đêm không ngủ được” Nỗi nhớ bao trùm cả không gian và thời gian. – Em nhớ anh: “trong mơ còn thức” Nỗi nhớ tồn tại trong ý thức lẫn tiềm thức Bày tỏ chân thành nỗi nhớ mãnh liệt cồn cào, da diết, khôn nguôiTình yêu choáng cả bề rộng, bề sâu tâm hồn, thống lĩnh cả thời gian lẫn không gian, cả ý thức lẫn tiềm thức
18. Khổ 6, 7: Khẳng định tình yêu thuỷ chung son sắt – Khổ 6: Khẳng định tình yêu thuỷ chung, duy nhất: Dẫu xuôi về phương bắc Dẫu ngược về phương nam Nơi nào em cũng nghĩ Hướng về anh một phương Giọng thơ nồng nàng tha thiết + cách nói sáng tạo độc đáo và nghệ thuật đối lập “xuôi phương Bắc”, “ngược phương Nam” Dù ở mọi không gian xa xôi, cách trở, khó khăn của cuộc đời nhưng nơi nào em cũng nghĩ, cũng hướng về anh bằng 1 tình yêu thuỷ chung, duy nhấttrực tiếp bày tỏ tình yêu (vẻ đẹp hiện đại trong tình yêu)
19. – Khổ 7: Khẳng định tình yêu chân chính Ở ngoài kia đại dương Trăm ngàn con sóng đó Con nào chẳng tới bờ Dù muôn vời cách trở Mượn quy luật tự nhiên sóng tới bờ để nhấn mạnh qui luật tình yêu: tình yêu chân chính bao giờ cũng chiến thắng trắc trở, thử thách của cuộc đời.