Bài giảng Ngữ văn 12 - Bài Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn 12 - Bài Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

1. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ
2. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tìm hiểu đề và lập dàn ý: SGK trang 20 Đề bài Anh (chị) hãy trả lời câu hỏi sau của nhà thơ Tố Hữu: “ Ôi ! Sống đẹp là thế nào, hỡi bạn? ” (Một khúc ca)
3. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ I. TÌM HIỂU CHUNG “ Ôi ! Sống đẹp là thế 1. Tìm hiểu đề và lập dàn ý: nào, hỡi bạn? ” a. Tìm hiểu đề: Ngữ liệu SGK trang 20 ØCâu thơ nêu lên vấn đề cần nghị luận: lối (Một khúc ca) sống đẹp của mỗi người . ? Câu thơ của Tố Hữu ØSống đẹp: sống tích cực, có lí tưởng, có tâm nêu lên vấn đề gì? hồn cao đẹp, trí tuệ uyên bác, hành động cao thượng. ? Sống thế nào được coi là sống đẹp? ØĐể sống đẹp, con người cần rèn luyện những phẩm chất: ? Để sống đẹp , con - Lý tưởng sống đúng đắn người cần rèn luyện những phẩm chất nào? - Tâm hồn tình cảm lành mạnh, nhân hậu - Trí tuệ sáng suốt, hiểu biết rộng - Hành động tích cực, lương thiện
4. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tìm hiểu đề và lập dàn ý: a. Tìm hiểu đề: Ngữ liệu SGK trang 20 ØVới thanh niên, học sinh, để trở thành ? Với thanh niên, học người “ sống đẹp” cần: sinh, để trở thành - Chăm chỉ học tập, khiêm tốn học hỏi, biết người “sống đẹp”, nuôi dưỡng hoài bão, ước mơ cần phải có những - Thường xuyên tu dưỡng và rèn luyện đạo phẩm chất nào? đức, có tinh thần bao dung, độ lượng.
5. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tìm hiểu đề và lập dàn ý: a. Tìm hiểu đề: Ngữ liệu SGK trang 20 ? Cần vận dụng * Các thao tác lập luận cần vận những thao tác lập dụng: luận nào nào? + Giải thích (“sống đẹp là gì”) + Phân tích (các khía cạnh biểu hiện của “sống đẹp”) + Chứng minh, bình luận (nêu những tấm gương người tốt); bình luận (bàn về cách sống đẹp, phê phán lối sống ích kỉ, nhỏ nhen ? Bài viết này cần sử - Dẫn chứng chủ yếu: tư liệu thực tế và dụng các tư liệu thuộc một số dẫn chứng thơ văn lĩnh vực nào?
6. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tìm hiểu đề và lập dàn ý: a. Tìm hiểu đề: Ngữ liệu SGK trang 20 Tìm hiểu đề: Cần xác định ? Các thao tác tìm - Vấn đề nghị luận hiểu đề? - Các thao tác sử dụng - Phạm vi tư liệu (dẫn chứng)
7. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tìm hiểu đề và lập dàn ý: ? Giới thiệu vấn đề a. Tìm hiểu đề: Ngữ liệu SGK theo cách nào? (diễn trang 20 dịch, quy nạp hay b. Lập dàn ý: phản đề,..) * Mở bài: - Giới thiệu chung vấn đề (diễn dịch, quy nạp hay phản đề đều phải dẫn đến vấn ? Sau khi giới thiệu đề nghị luận) vấn đề, cần nêu luận - Nêu luận đề cụ thể (dẫn nguyên văn hoặc đề ra sao? (Dẫn tóm tắt đều phải xuất hiện câu/đoạn chứa nguyên văn câu thơ luận đề) của Tố Hữu hay tóm tắt nội dung chính của bài viết)
8. VD Ø Giới thiệu chung về vấn đề. Tố Hữu tuổi thanh niên đã “Bâng khuâng đi kiếm lẽ yêu đời” và đã chọn lí tưởng Cộng sản, chọn lối sống đẹp “Tôi đã là con của vạn nhà”. Ø Nêu luận đề cụ thể. Cho nên trong những khúc ca của lòng mình, Tố Hữu đã tha thiết gieo vào lòng người, nhất là thế hệ trẻ, câu hỏi: “Ôi! Sống đẹp là thế nào, hỡi bạn.”
9. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tìm hiểu đề và lập dàn ý: a. Tìm hiểu đề: Ngữ liệu SGK trang 20 b. Lập dàn ý: * Mở bài: ? Phần thân bài cần * Thân bài: sắp xếp các ý theo trình tự như thế nào? - Giải thích thế nào là lối sống đẹp? Sống đẹp: sống tích cực, có lí tưởng, có tâm hồn cao đẹp, trí tuệ uyên bác, hành động cao thượng. ? Thế nào là lối sống đẹp?
10. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÝ I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tìm hiểu đề và lập dàn ý: a. Tìm hiểu đề: Ngữ liệu SGK trang 20 b. Lập dàn ý: * Mở bài: * Thân bài: - Giải thích thế nào là lối sống đẹp? ? Biểu hiện của lối - Phân tích các khía cạnh biểu hiện của sống sống đẹp? đẹp: + Lý tưởng sống đúng đắn + Tâm hồn tình cảm lành mạnh, nhân hậu + Trí tuệ sáng suốt, hiểu biết rộng + Hành động tích cực, lương thiện
11. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÝ b. Lập dàn ý: * Mở bài: * Thân bài: - Dẫn chứng về phẩm chất của một người sống đẹp Những tấm gương hi sinh cao cả vì độc ? Cách nêu dẫn lập dân tộc: Hồ Chí Minh, Lê Văn Tám, Võ chứng như thế nào? Thị Sáu Những con người trong cuộc sống đời thường hiện nay (giúp đỡ người, làm thiện nguyện, ) Tuy cương vị, việc làm, hành động có khác nhau nhưng họ gặp gỡ nhau ở quan niệm " sống đẹp".
12. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ b. Lập dàn ý: * Mở bài: * Thân bài: ? Em bình luận vấn - Bình luận: Khẳng định lối sống đẹp: đề sống đẹp như thế + Là mục đích, lựa chọn, biểu hiện của con nào? người chân chính, xứng đáng là người + Có thể thấy ở những vĩ nhân nhưng cũng có ở con người bình thường; có thể là hành động cao cả, vĩ đại, nhưng cũng thấy trong hành vi, cử chỉ thường ngày ? Nêu một số lối sống + Chủ yếu thể hiện qua lối sống, hành động. khác đáng phê phán - Bác bỏ và phê phán: lối sống ích kỉ, vô trong xã hội hiện nay? trách nhiệm, vụ lợi,
13. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÝ * Kết bài: Ø Khẳng định: sống đẹp là chuẩn mực đạo ? Phần kết bài ta đức, nhân cách của con người có thể kết thúc vấn Ø Câu thơ của Tố Hữu nhắc nhở mọi người đề bằng những ý coi trọng lối sống đẹp, sống cho xứng đáng; chính nào? cảnh tỉnh sự mất nhân cách của thế hệ trẻ trong đời sống nhiều cám dỗ hiện nay. Ø Với thanh niên, học sinh, để trở thành người “ sống đẹp” cần: § Chăm chỉ học tập, khiêm tốn học hỏi, biết nuôi dưỡng hoài bão, ước mơ § Thường xuyên tu dưỡng và rèn luyện đạo đức, có tinh thần bao dung, độ lượng.
14. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ 2. Kết luận: Một tư tưởng, đạo lí thường được đúc kết bằng câu danh ngôn, tục ngữ, câu nói, a. Đối tượng nghị luận: - Nhận thức - Tâm hồn, tính cách - Quan hệ gia đình - Quan hệ xã hội - Cách ứng xử, hành động trong cuộc sống b. Bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí thường có các nội dung sau: - Giới thiệu vấn đề - Giải thích tư tưởng, đạo lí cần bàn luận - Phân tích, chứng minh, bình luận những mặt đúng; bác bỏ những biểu hiện sai lệch có liên quan đến vấn đề. - Khẳng định chung, nêu ý nghĩa, liên hệ, rút ra bài học nhận thức và hành động.
15. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ II. LUYỆN TẬP Bài 1 - Vấn đề: văn hóa, sự khôn ngoan của mỗi con người - Có thể đặt tên cho văn bản là : Văn hóa con người , Thế nào là người sống có văn hóa - Tác giả sử dụng các thao tác : Giải thích (Đoạn 1), Phân tích (Đoạn 2), Bình luận (Đoạn 3) - Cách diễn đạt: đặc sắc,sinh động + Dùng câu nghi vấn để thu hút. + Đối thoại trực tiếp để tạo gần gũi và sự thẳng thắn + Dẫn thêm thơ để gây ấn tượng, hấp dẫn
16. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ II. LUYỆN TẬP Bài 2 - Giải thích các khái niệm: “lí tưởng, cuộc sống”, ý nghĩa câu nói của nhà văn L. Tôn-xtoi . “lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường”: Đưa ra phương hướng cho cuộc sống của thanh niên trong tương lai Thanh niên sống cần có lí tưởng, biết đề ra mục tiêu để phấn đấu vươn tới ước mơ - Vai trò của lí tưởng trong cuộc sống con người: vạch đường, dẫn đường chỉ hướng được ví như ngọn đèn chỉ đường cho mỗi người trên hành trình sống + Cuộc sống đó chỉ có được khi con người có lý tưởng, có phương hướng kiên định. + Con người muốn có cuộc sống đích thực thì không thể không có lý tưởng.
17. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ II. LUYỆN TẬP Bài 2 - Suy nghĩ của bản thân: + Lí tưởng, là yếu tố quan trọng làm nên cuộc sống con người. Người không có lý tưởng sẽ không thể lập trình cho cuộc đời mình, không có phương hướng, không có kế hoạch cho đời mình. + " Người nào không biết ngày mai mình làm gì thì người đó là kẻ khốn khổ" ( M. Gor - ki).
18. - HOÀN THÀNH LẬP DÀN Ý BÀI TẬP 2. - CHUẨN BỊ BÀI TIẾP THEO: Tuyên ngôn độc lập – Hồ Chí Minh (Phần một – tác giả)