Sáng kiến kinh nghiệm Phát triển kĩ năng viết ở học sinh Lớp 2

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Phát triển kĩ năng viết ở học sinh Lớp 2

1. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Ở HỌC SINH LỚP 2 A. MỞ ĐẦU I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Chữ viết là sáng tạo kì diệu của con người. Sự xuất hiện chữ viết đánh dấu một giai đoạn phát triển về chất của một ngôn ngữ. Chữ viết ra đời góp phần ổn định hoá ngôn ngữ âm thanh, mở rộng phạm vi hoạt động ngôn ngữ từ nghe-nói sang đọc-viết. Biết đọc, biết viết thì cả một thế giới mới rộng lớn sẽ mở ra trước mắt các em. Học chữ là công việc đầu tiên khi các em đến trường và được tiến hành thường xuyên trong suốt quá trình học tập của con người. Vì vậy dạy chữ chính là dạy người. Chương trình môn Tiếng Việt ở Tiểu học có phân môn Tập viết và Chính tả đóng vai trò rất quan trọng trong việc dạy học Tiếng Việt ở bậc học Tiểu học. Tập viết là một trong những phân môn có tầm quan trọng đặc biệt ở bậc học Tiểu học, nhất là đối với học sinh lớp 1, 2, 3. Tập viết không những có quan hệ mật thiết với chất lượng học tập của các môn học khác mà còn góp phần rèn luyện một trong những kĩ năng hàng đầu của việc học Tiếng Việt trong nhà trường - kĩ năng viết chữ. Phân môn chính tả có vị trí quan trọng bởi giai đoạn Tiểu học là giai đoạn then chốt trong quá trình hình thành kĩ năng chính tả cho học sinh. tầm quan trọng của phân môn chính tả còn thể hiện ở nhiệm vụ nặng nề hiện nay - khắc phục tình trạng viết sai chính tả khá phổ biến ở học sinh. Ở lớp 2, mỗi tuần các em được học 2 tiết Chính tả, 1 tiết Tập viết. Như vậy thời lượng để học hai phân môn này không phải là ít. Chứng tỏ được tầm quan trọng của việc rèn viết. Chữ viết và dạy chữ viết được cả xã hội quan tâm, nhiều thế hệ thầy, cô giáo đã trăn trở góp nhiều công sức cải tiến kiểu chữ, nội dung củng như phương pháp dạy chữ viết. Tuy vậy học sinh vẫn viết sai, viết xấu và viết rất chậm. Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học Tiếng Việt nói riêng và học các môn khác nói chung. Chính vì những lí do trên mà tôi chọn đề tài" phát triển kĩ năng viết ở học sinh lớp 2" làm đề tài nghiên cứu của mình. 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU: Mục dích nghiên cứu của đề tài" phát triển kĩ năng viết ở học sinh lớp 2" là phục vụ cho việc dạy - học viết chữ ở lớp 2 được tốt hơn. Giáo viên có những biện pháp thiết thực để phát triển kĩ năng viết cho học sinh, học sinh viết chữ ngày càng đúng hơn, đẹp hơn, tốc độ viết nhanh hơn. 3. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU: Đối tượng nghiên cứu của đề tài: phát triển kĩ năng viết thông qua phân môn Tập viết và Chính tả. Do hạn chế về thời gian, kiên thức, tài liệu tham khảo nên đề tài chỉ nghiên cứu tìm hiểu thực trạng viết ở lớp 2 Trường TH Quang Trung. Từ đó đưa ra một số biện pháp nhằm phát triển kĩ năng viết cho các em.
2. 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: - Phương pháp quan sát. - Phương pháp thống kê. - Phương pháp điều tra. - Phương pháp phân tích. * Phương pháp quan sát: Trong quá trình giảng dạy tôi quan sát tình hình học viết của học sinh. * Phương pháp thống kê: Qua tìm hiểu Sổ điểm tôi tiến hành thống kê, xếp loại mà học sinh đạt được. * Phương pháp điều tra: Tôi mượn vở Tập viết và Chính tả của học sinh khối 2 trong toàn trường để tìm hiểu điểm ở hai phân môn Tập viết và Chính tả của học sinh. * Phương pháp phân tích: tôi phân tích những tư liệu, thông tin... đã thu thập được từ đó đưa ra các biện pháp phát triển kĩ năng viết cho học sinh lớp 2. B. NỘI DUNG: PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DẠY VIẾT Ở TIỂU HỌC. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng nói: " Chữ viết củng là một biểu hiện của nết người. Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng cho mình..." Do vậy việc phát triển kĩ năng viết cho học sinh cần được thực hiện ngay từ những lớp học đầu của Bậc học Tiểu học. Ở đây xin được tìm hiểu việc phát triển kĩ năng viết cho học sinh qua phân môn Tập viết và Chính tả. I. Phân môn Tập viết: Tập viết là một trong những phân môn có tầm quan trọng đặc biệt ở Tiểu học. Phân môn Tập viết trang bị cho bộ chữ cái Latinh và những yêu cầu kĩ thuật để sử dụng bộ chữ cái đó trong học tập và giao tiếp. Nếu viết đúng chữ mẫu , rõ ràng, tốc độ nhanh thì học sinh có điều kiện ghi chép bài học tốt, nhờ vậy kết quả học tập sẽ cao hơn. Viết xấu, tốc độ chậm sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập. Tập đọc giúp cho luyện năng lực đọc thông. tập viết giúp cho việc rèn năng lực viết thạo. Để làm chủ tiếng nói về mặt văn tự người học phải rèn luyện cho mình năng lực đọc thông và viết thạo văn tự đó. Hai năng lực này có quan hệ mật thiết với nhau. Học sinh học Tiếng Việt phải đọc thông viết thạo chữ quốc ngữ. Phân môn Tập viết ở Tiểu học truyền thụ cho học sinh những kiến thức cơ bản về chữ viết và kĩ thuật viết chữ. Trong các tiết Tập viết học sinh nắm bắt được các tri thức cơ bản về cấu tạo bộ chữ viết Latinh ghi âm Tiếng Việt, sự thể hiện bộ chữ cái này trên bảng, vở... đồng thời được hướng dẫn các yêu cầu kĩ thuật viết nét chữ, chữ cái, viết từ và câu. Chương trình Tập viết ở Tiểu học quy định nhiệm vụ cụ thể của phân môn này là: - Về tri thức: dạy học sinh những khái niệm cơ bản về đường kẻ, dòng kẻ, toạ độ viết chữ, tên gọi các nét chữ, cấu tạo chữ cái, vị trí dấu thanh, dấu phụ, các khái niệm liên kết nét chữ hoặc liên kết chữ cái.... Từ đó hình thành ở các em những biểu tượng về hình dáng, độ cao, sự cân đối, tính thẩm mĩ của các chữ viết. - Về kĩ năng: Dạy học sinh các thao tác viết chữ từ đơn giản đến phức tạp, bao gồm kĩ năng viết nét, liên kết nét tạo chữ cái, tạo chữ ghi tiếng. Đồng thời giúp các em
3. xác định khoảng cách, vị trí, cở chữ trên vở kẻ ô li để hình thành kĩ năng viết đúng mẫu, rõ ràng và cao hơn là viết nhanh và viết đẹp. Ngoài ra tư thế ngồi viết, cách cầm bút, để vở, cách trình bày bài viết cũng là kĩ năng đặc thù của việc dạy Tập viết mà giáo viên cần thường xuyên quan tâm. *Ở lớp 2, mỗi tuần có 1 tiết Tập viết, cả năm học có 31 tiết: - Về kiến thức: Học sinh học viết các chữ cái viết hoa tiếp tục luyện cách viết các chữ viết thường nét chữ từ chữ hoa sang chữ thường. - Về kĩ năng: Viết đúng quy trình viết nét, viết chữ cái và liên kết chữ cái tạo chữ ghi tiếng theo yêu cầu liền mạch. Viết thẳng hàng các chữ trên dòng kẻ. - Hình thức rèn luyện: Trong mỗi tiết Tập viết học sinh được hướng dẫn và tập viết từng chữ cái viết hoa, sau đó tập viết cụm từ hoặc câu ứng dụng có chữ hoa ấy. II. Phân môn chính tả: Phân môn chính tả trong nhà trường giúp học sinh hình thành năng lực và thói quen viết đúng chính tả, nói rộng hơn là năng lực và thói quen viết đúng Tiếng Việt văn hoá, Tiếng Việt chuẩn mực. Vì vậy phân môn chính tả có vị trí quan trọng trong cơ cấu chương trình môn Tiếng Việt nói riêng, các môn học trong Trường Phổ thông nói chung. Ở Bậc Tiểu học phân môn chính tả càng có vị trí quan trọng. Bởi vì giai đoạn Tiểu học là giai đoạn then chốt trong quá trình hình thành thói quen chính tả cho học sinh. Phân môn chính tả trong Nhà trường có nhiệm vụ giúp học sinh nắm vững các quy tắc chính tả và hình thành kỹ năng chính tả. Nói cách khác giúp học sinh hình thành năng lực và thói quen viết đúng chính tả. Ngoài ra phân môn chính tả còn rèn luyện cho học sinh một số phẩm chất như tính cẩn thận, óc thẩm mĩ, bồi dưỡng cho các em lòng yêu quý Tiếng Việt và chữ viết của tiếng Việt. * Ở lớp 2 mỗi tuần có hai tiết chính tả, một năm học có 62 tiết chính tả: - Nội dung dạy học: Chính tả đoạn bài: Học sinh nhìn - viết (Tập chép) hoặc nghe - viết một đoạn hay một bài có độ dài trên dưới 20 chữ. Phần lớn các bài chính tả được trích từ bài tập đọc vừa học trước đó hoặc là nội dung tóm tắt của bài tập đọc. - Chính tả âm, vần: Luyện viết các tiếng có âm vần dễ viết sai chính tả do không nắm vững Quy tắc chữ Quốc ngữ. - Hình thức rèn luyện: Lớp 2 có hai hình thức tập chép và nghe - viết. PHẦN II. THỰC TRẠNG CHỮ VIẾT CỦA HỌC SINH LỚP 2 TRƯỜNG : 1. Thực trạng: Học sinh khối lớp 2 Trường Tiểu học Quang Trung kĩ năng viết chữ của các em không đồng đều. Có em viết nhanh, viết đẹp nhưng cũng còn một số em viết chưa được đẹp. Các em là Dân tộc thiểu số sinh sống tại các làng xa trung tâm thành phố, ít có điều kiện tiếp xúc và giao lưu nên việc phát âm chữ Quốc ngữ của các em rất khó khăn. Do đó việc phát âm của các em chưa chuẩn. Qua khảo sát tôi nhận thấy năng lực viết của học sinh ở mỗi lớp khác nhau. *
4. 2. Nguyên nhân: Qua tìm hiểu tôi thấy có một số một số nguyên nhân dẫn đến học sinh viết sai, viết xấu, viết chậm: - Các em là người dân tộc thiểu số, điều kiện để tiếp xúc với Tiếng Việt ít, môi trường giao tiếp nói và viết Tiếng Việt còn hạn chế. - Một số em còn yếu về đọc tiếng Việt. - Cách phát âm của người địa phương khi phát âm tiếng Việt thường không có dấu thanh nên khi viết lỗi về dấu thanh cũng khá phổ biến. - Thực tế trong khi viết, một số em còn lười biếng, viết ẩu, viết nhanh. III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KỲ NĂNG VIẾT Ở HỌC SINH LỚP 2. Để nắm vững trình độ học sinh và dạy sát đối tượng, giáo viên phải tiến hành điều tra cơ bản từ đầu năm học để có kế hoạch rèn sửa lỗi chính tả cho học sinh trong từng giai đoạn học. Nắm được đặc điểm chính tả của học sinh, giáo viên mới có thể lựa chọn nội dung chính tả và bài tập trên lớp cho phù hợp, thiết thực. Qua các bài viết của học sinh, giáo viên thống kê số lỗi, ghi số lỗi hay mắc phải của từng học sinh để tổng hợp chung của cả lớp. Qua đó tiến hành phân loại các đối tượng học sinh theo năng lực để có kế hoạch dạy học. Ngoài việc thống kê các lỗi học sinh thường mắc phải về phụ âm đầu, vần, thanh điệu. Giáo viên cần lưu ý thêm các trường hợp sau: Học sinh viết thiếu chữ, bỏ trống nhiều chữ do tốc độ viết quá chậm, không nghe rõ hoặc không theo kịp tốc độ đọc của giáo viên, nên chữ viết còn sai nhiều lỗi chính tả, chữ viết chưa được đẹp. Học sinh viết sai do không tập trung. Ví dụ: ua thành au, oe thành oe.... Học sinh viết thêm dấu, bỏ dấu. Ví dụ: Hôm nay viết thành hôm này. Nhớ mãi viết thành nhớ mai. IV. KẾT LUẬN : Phân môn chính tả có vị trí quan trọng bởi giai đoạn Tiểu học là giai đoạn then chốt trong quá trình hình thành kĩ năng chính tả cho học sinh. tầm quan trọng của phân môn chính tả còn thể hiện ở nhiệm vụ nặng nề hiện nay - khắc phục tình trạng viết sai chính tả khá phổ biến ở học sinh. Ở lớp 2, mỗi tuần các em được học 2 tiết Chính tả, 1 tiết Tập viết. Như vậy thời lượng để học hai phân môn này không phải là ít. Chứng tỏ được tầm quan trọng của việc rèn viết. Chữ viết và dạy chữ viết được cả xã hội quan tâm, nhiều thế hệ thầy, cô giáo đã trăn trở góp nhiều công sức cải tiến kiểu chữ, nội dung củng như phương pháp dạy chữ viết. Tuy vậy học sinh vẫn viết sai, viết xấu và viết rất chậm. Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học Tiếng Việt nói riêng và học các môn khác nói chung. Giúp học sinh nắm vững các quy tắc chính tả và hình thành kỹ năng chính tả. Nói cách khác giúp học sinh hình thành năng lực và thói quen viết đúng chính tả.
5. Ngoài ra phân môn chính tả còn rèn luyện cho học sinh một số phẩm chất như tính cẩn thận, óc thẩm mĩ, bồi dưỡng cho các em lòng yêu quý tiếng Việt và chữ viết của tiếng Việt. Giúp học sinh nắm vững các quy tắc chính tả và hình thành kỹ năng chính tả. Nói cách khác giúp học sinh hình thành năng lực và thói quen viết đúng chính tả. Ngoài ra phân môn chính tả còn rèn luyện cho học sinh một số phẩm chất như tính cẩn thận, óc thẩm mĩ, bồi dưỡng cho các em lòng yêu quý tiếng Việt và chữ viết của tiếng Việt. V. KIẾN NGHỊ VỀ VIỆC ÁP DỤNG, TRIỂN KHAI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM. Để vận dụng sáng kiến kinh nghiệm vào giảng dạy được tốt hơn. Rất mong Ban giám hiệu Nhà trường cùng quý thầy cô góp ý cho đề tài sáng kiến kinh nghiêm được hoàn thiện hơn. Kon Tum ngày 2 tháng 3 năm 2011 Người viết Đỗ Thị Thanh Long